تعريف پرخاشگري

پرخاشگري در واقع يک رفتار دفاعي آموخته شده در انسان است که هنگام تهديد سازگاري در وي ديده مي شود . در دوره نوجواني معمولاً پرخاشگري شايع بوده و رفتاري است که اکثر والدين از آن شکايت مي کنند .

علل پرخاشگري

علل پرخاشگري نوجوانان عبارتند از : 

1-مقابله با تهديدهاي جسمي و رواني

2-الگو برداري : هنگامي که در محيط اجتماعي نوجوان ، خشونت حکمفرما است وي نيز پرخاشگري را ياد گرفته و در موقعيتهاي گوناگون نشان مي دهد. براساس نظريه يادگيري مشاهده " بندورا " نوجوانان با مشاهده رفتار پرخاشگرانه ، اين رتفار را ياد گرفته و تمايل به نشان دادن آن دارند.

3-اختلالات رواني : هنگامي که نوجوان دچار اختلالات رواني است ، قادر به کنترل خود نبوده و کنترل هيجاني کمتري دارد و در نتيجه از خود پرخاشگري نشان مي دهد.

4-نياز به قدرت : نوجوان گاهي اوقات نياز به نمايش قدرت طلبي هاي خود دارند. و از آنجا که نوجواني دوره کسب استقلال است ، کسب قدرت نيز راهي براي رسيدن به استقلال بوده و در نتيجه نوجوان براي نشان دادن استقلال خود پرخاشگري مي کند.

 5-رسيدن به اهداف ، گاهي فرد بار ها از اين روش استفاده کرده و به نتيجه رسيده و بعداً آنرا تکرار مي کند . علت تفاوت پرخاشگري نوجوان در محيط خانه و بيرون از خانه اين است که نوجوان در جايي که آزادتر است رفتارها و حالات خود را بيشتر بروز مي دهد ، و شايد هم در خانه عادت به پرخاشگري کرده است ، و در جاهايي که احساس مي کند حاکميتي برقرار است کمتر اين نوع رفتارها را انجام مي دهد و احساس کمرويي و خجالت مي کند.

والدين مي بايستي به نوجوانان رفتارهاي مناسب را ياد داده، زمان استفاده از عواطف، زمان بروز عواطف، زمان بروز حالتهاي دفاعي را آموزش داده و به آنها بفهمانند که در صورت نياز، درخواستهاي خود را با آرامي مطرح کرده و نيازي به تهديد و خشونت نيست.

راههاي مقابله با پرخاشگري

از جمله راهکارهاي مقابله با رفتارهاي پرخاشگرانه مي توان به موارد ذيل اشاره نمود:

1-از بين بردن خطرات تهديد کننده نوجوان .

2-ايجاد تغيير نگرش در نوجوان نسبت به خطر و تهديد .

3-ارزيابي شناختي رفتارهاي نوجوان براي پي بردن به مشکل و درمان آن.

4-تشويق پيشرفت هاي تحصيلي نوجوان در مدرسه .

5-تشويق نوجوان به انجام فعاليتهاي فرهنگي – اجتماعي و ورزشي .

6-آموزش خانواده ها در زمينه تغيير و اصلاح رفتار

كودكان و خشونت در تلويزيون

تلويزيون مي تواند عامل مؤثري در رشد و تحول سيستمهاي ارزشي ، و شكل دهنده رفتار باشد ؛ ولي متأسفانه بسياري از برنامه هاي تلويزيون مروّج خشونت هستند. با تحقيق در مورد تأثير برنامه هاي خشونت آميز تلويزيون بر كودكان و نوجوانان ، معلوم شده است كه آنها :

1- ترس از خشونت ندارند؛

2- به تدريج مي پذيرند كه خشونت راهي براي حل مشكل است ؛

3- به تقليد خشونت مي پردازند؛

4- ناخودآگاه با شخصيت هاي خاصي چه قربانيان و چه قرباني كنندگان همانند سازي مي كنند. لازم به ذكر است كه همانند سازي ، ناآگاهانه و بسيار خطرناك است ولي الگو برداري آگاهانه است .

مشاهده خشونت در برنامه هاي تلويزيوني باعث پرخاشگري در كودكان مي شود. گاهي اوقات حتي ديدن يك برنامه خشونت آميز مي تواند پرخاشگري را افزايش دهد. كودكاني كه مكرراً نمايشهايي پر از خشونت را تماشا مي كنند و ازاين كار منع هم نمي شوند، به احتمال زياد ، به تقليد آنچه مي بينند مي پردازند.

اثر خشونت تلويزيوني ممكن است فوراً در رفتار يا گفتار كودك نمودار شود و يا سالها بعد خود را نشان دهد. البته خشونت تلويزيوني تنها علت پرخاشگري يا رفتار خشونت آميز نيست ولي از عوامل مهم تلقي مي شود. والدين مي توانند با استفاده از راههاي پيشنهاد شده ي زير كودكان خود را از خشونت مفرط تلويزيوني محافظت كنند.

1- به برنامه هايي كه كودكان مي بينند توجه كنيد و بعضي از آنها را همراه كودك خود ببينيد. چنانچه كودك خود را به هنگام تماشاي برنامه هاي خاص تلويزيوني همراهي كنيد ، مي توانيد سؤالهاي او را بهتر برايش توضيح دهيد و جلوي كج فهمي او را بگيريد.

2- زمان تماشاي برنامه هاي تلويزيوني را محدود كنيد. توجه داشته باشيد كه تلويزيون را نبايد دراتاق خواب بچه ها قرار دهيد. با اين عمل خود باعث مي شويد كه كودك با اثرات منفي برنامه هاي خشونت آميز تلويزيوني ، به خواب نرود ؛ همچنين نظم ساعت خواب و بيداري او مختل نمي شود.

3- به كودكان خود تذكر بدهيد كه اگر چه هنرپيشه حقيقتاً مجروح نشده يا به قتل نرسيده است ، لكن اين گونه خشونتها در دنياي واقعي يا بسيار دردناك است يا منجر به مرگ مي شود.

4- هنگامي كه برنامه هاي خشونت آميز پخش مي شود، يا كانال را عوض كنيد يا تلويزيون را خاموش كنيد. توضيح دهيد كه مشكل آن برنامه چيست و به گونه اي با منطق درخور فهم كودك ، آسيب و ضرر موجود در آن برنامه را توضيح دهيد تا ميل كودك يا اصرار او براي تماشاي اين گونه برنامه ها كاهش يابد.

5- در حضور بچه ها صحنه هاي خشونت آميز را تأييد نكنيد و بگوييد كه بدترين شيوه براي حل يك مشكل، روش خشونت آميز است.

6- تأثير همسن و سالان و دوستان و همكلاسي ها بايد به حداقل برسد. به اين منظور با والدين بچه هاي ديگر تماس بگيريد و در مورد نوع برنامه ها ي تلويزيون و مدت زمان مناسب براي تماشاي تلويزيون توافق كنيد.

والد ين با استفاده از اين روشها مي توانند اثر مخرب تلويزيون را در ديگر حيطه هاي زندگي از قبيل شكل گيري ها و قالب پذيري هاي جنسيتي يا نژادي پيشگيري كنند. مدت تماشاي تلويزيون توسط كودكان ، جدا ازمحتواي آن بايد كم شود چون كودكان را از پرداختن به فعاليت هاي مفيد ديگر از قبيل مطالعه، بازي با دوستان و رشد و پرورش علائق خود باز مي دارد.

اگر والدين در امر محدود كردن كودكان خود مشكل دارند يا نگراني هايي در باب چگونگي رفتار خود در مقابل واكنش هاي كودك نسبت به برنامه هاي تلويزيوني دارند، مي بايست با يك روان شناس كودك و نوجوان مشاوره كنند و از رهنمودها و تجارب او برخوردار شوند.